فرد مىبيند پدر و مادر ، خويشان و رهبران و بزرگان مىميرند ، يك يك اطراف او را خالى مىگذارند . پس آرزوى هدايت شدن ، دوست داشتن ، محبوب بودن و اتكا و اميد داشتن به كسى ، زمينهء قبول عقيده به خدا را در او ايجاد مىكند . اين خدا بخشنده و مهربان است ، حفظ مىكند ، كائنات را سرپا نگه مىدارد ، پاداش و جزا به مخلوقات مىدهد . خدايى است كه نسبت به وسعت ديد معتقدينش دوست مىدارد ، زندگى و قبيله و نژاد را حفظ مىكند ، تسلى دهنده در آرزوهاى سرخورده و خواهشهاى اقناع نشده است . خدايى است كه ارواح مردگان را از فساد و تباهى در امان مىگيرد . اين زمينهء عقيدهء اجتماعى يا اخلاقى خداست . كتاب مذهبى يهوديان ، تكامل از مذهب ترس به مذهب اخلاقى را به عاليترين صورتى تصوير مىكند و همچنين آن تصوير و تشريح در * ( انجيل ) * عهد جديد ادامه مىيابد . ولى مذاهب ملل متمدن بخصوص مذاهب ملل شرق ، اصل معنوى و متكى به اصول اخلاقى است ( كذا ) . . . آنگاه راجع به فايدهء مذهب ولو در همين سطح مىگويد : . تكامل از مذهب ترس به مذهب اخلاق قدم بزرگى در زندگى ملل است . حالگو كه مذهب بر ترس و يا مطلقاً به اصول اخلاقى تكيه داشته باشد ، همه تسليحى عليه آن چيزهايى است كه ما در مقابل آنها بايد خود را حفظ كنيم يعنى مذهب اخلاق و معنى ، سپر نجات روح بشر از فساد و انحطاط است . . . عموميتى كه در بين اين انواع مختلف مذهب موجود است عقيده به اين است كه خدا شكل دارد ، يعنى به شكل مخصوصى تظاهر كرده يا مىكند . ولى فراموش نشود كه در اين بين عدهء قليلى از افراد و